چگونه کودکان را از پوشک بگیریم=> زمان و روش مناسب دستشویی رفتن کودکان

چگونه کودکان را از پوشک بگیریم=> زمان و روش مناسب دستشویی رفتن کودکان

وقتي كودك از خواب بيدار مي شود بلافاصله او را بر سر لگن مي نشانيم و از او می خواهیم که خود را تخلیه کند و چون مثانه اش پر است خود به خود تخليه مي شود. در صورت زمانبر بودن می توان وسایل سرگرمی

چگونه کودکان را از پوشک بگیریم

چگونه کودکان را از پوشک بگیریم

      

چگونه کودک را از پوشک بگیریم
یکی از دغدغه های والدین گرفتن کودک از پوشک با روشی مناسب می باشد. برای بیشتر کودکان یادگیری اصول اولیه پاکیزگی و توالت رفتن بسیار مشکلتر از پذیرش عادات مربوط به تغذیه و یا خواب است، زیرا رعایت پاکیزگی برای آنها هیچ پاداشی به همراه ندارد. کودکان از تربیت شدن برای توالت، متوجه می شوند، انجام بعضی کارها درست و بعضی دیگر نادرست است. این تربیت در آنها احساس مسئولیت را پرورش می دهد و از این جهت می تواند در قالب گیری شخصیت آنها و اعتماد متقابل بین آنها و والدین مؤثر باشد. بنابراین اگر از حس استقلال طلبی و خودکفایی که در نهاد کودک گذاشته شده، بهره جویی کنید، تربیت توالت کودک به مراتب راحت تر و آسان تر خواهد شد. نفس پذیرش آموزش توالت رفتن کاری نیست که کودک به خاطر والدین انجام دهد بلکه او این اصول را فقط به منظور رسیدن به استقلال یاد می گیرد. پس كودكان استقلال طلب زودتر علايم را نشان مي دهند.
اینکه بدانیم چگونه و از چه زمانی، دیگر کودک را پوشک نکنیم، کمی مشکل است و اگر فکر می‌کنید کودک باید در زمانی که شما انتظار دارید یا دقیقاً همزمان با دیگر همسالان خود، ادرار و مدفوع خود را کنترل کند،‌ کاملاً در اشتباه هستید زیرا بین کودکان تفاوت وجود دارد حتی لازم به ذکر است که پسرها دیرتر از دختران کنترل ادرارشان را به دست می آورند. در اکثر موارد والدین با تعصب رفتار می کنند و توالت رفتن را بر اساس آنچه از نسل پیشین انتقال یافته، به کودک می آموزند. شاید با والدینی برخورد کرده اید که ادعا می کنند کودکشان قبل از یک سالگی توالت رفتن را یاد گرفته است درحالیکه این والدین به جای آموزش توالت رفتن، تقریباً زمان دقیق اجابت مزاج کودک را کشف کرده اند. یعنی صرفاً هر روز در زمان معین کودک را به توالت می برند که این کار آموزش توالت رفتن واقعی نیست، زیرا کودک داوطلبانه خود را کنترل نمی کند. آنچه از نظر ایشان دور می ماند این است که آموزش توالت رفتن از نظر کودک چه معنایی دارد. زمان واقعی، هنگامی است که کودک شما آماده باشد یعنی زمانی که مغز،‌ اعصاب و عضلات به اندازه کافی رشد کرده باشند. به ندرت ممکن است قبل از سن ۱۵ تا ۱۸ ماهگی اعصاب تکامل یافته باشند و عضلات به آنها پاسخ دهند. در واقع هرگز نباید کودک خود را مجبور کنید روی لگن بنشیند زیرا این کار باعث می‌شود کودک از انجام کار امتناع کند و احتمالا منجر به مشکلات بعدی، مثل بی‌اختیاری مکرر یا خیس کردن رختخواب ‌شود.
در اینجا روشی را که دکتر بری برازلتون، پزشک کودکان که سالیان دراز در تربیت کودک برای توالت رفتن کار کرده و تجربه دارد، را شرح می دهیم.
اساس این روش این است که تربیت توالت کودکان باید با میل و اراده آنها باشد. بدون استفاده از زور، اجبار، انتقاد و تمسخر. به نظر او با این روش، تربیت خیلی آسان انجام می شود و احتمال برگشت آن بسیار کم است. او والدین را به تشویق کودکان توصیه می کند و در صورت شکست، از هرگونه انتقاد پرهیز می دهد. اگر کودک تمایلی به نشستن روی توالت یا لگن را ندارد، نباید به اجبار متوسل شد. وقتی که نشست، اگر خواست بلند شود حتی بعد از چند ثانیه، نباید مانعش شد. چون کودکان دوست دارند مانند بزرگترها رفتار کنند، بنابراین اگر بتوانند خود را کنترل نمایند، این کار را با میل و رغبت انجام خواهند داد. شرط این روش این است که والدین به تمایل کودک برای تکامل مطمئن بوده و خود نیز صبور و شکیبا باشند. هيچ عجله اي نبايد در اين كار صورت گيرد و تشويق در امر آموزش بسيار كمك مي كند. تشويق در اين امر می تواند مواردی مثل خوراكي هاي مورد علاقه فرزندتان (البته سالم و بهداشتي) باشد. البته در امر تشويق، خاموش سازي داريم يعني اول با تشويق زياد شروع مي كنيم و بتدریج آن تشويق مادي را كم و سپس حذف مي كنيم تا كودك شرطي نشود و ضمناً به وظايفش آگاه شود. عصبانيت و تنبيه كار را خيلي خيلي سخت مي كند و آفت اين قضيه عصباني شدن و دادن زدن سر كودك و همچنين وسواس شديد است.
ولی استفاده از این روش به معنی توقع نداشتن والدین نیست. در سن دو سالگی هر وقت والدین تصمیم به تربیت کودک می گیرند، باید در تصمیم خود ثابت قدم بوده و از کودک توقع داشته باشند مانند سایر فرزندان بزرگتر و بزرگسالان از توالت استفاده کند و باید وقتی کودک در انجام این کار موفق می شود، مورد تحسین قرار گیرد و هر وقت با این کار موافق نیست، از خشم و انتقاد علیه کودک خودداری شود. مدت زمان لازم برای تکمیل آموزش توالت رفتن بین 2 هفته الی 2 ماه است. بیشتر کودکان ابتدا توانایی کنترل مدفوع و بعد ادرار خود را پیدا می کنند.
روش اجرا
وقتي كودك از خواب بيدار مي شود بلافاصله او را بر سر لگن مي نشانيم و از او می خواهیم که خود را تخلیه کند و چون مثانه اش پر است خود به خود تخليه مي شود. در صورت زمانبر بودن می توان وسایل سرگرمی او را مثل یک اسباب بازی فراهم کرد. بعد از انجام او را مورد لطف و تشویق قرار داده و برای تشویق می توان از خوراکی مورد علاقه اش استفاده کرد و یا مثلاً برچسب های جذاب کودکانه به او جایزه داد. بعد از انجام، بيست دقيقه او را باز مي گذاريم و دوباره پوشك مي كنيم و دو ساعت بعد پوشك را باز مي كنيم اگر خشك بود دوباره كودك را بر سر لگن مي نشانيم و همان مراحل قبل ولي اگر خيس بود يعني كودك زودتر از دو ساعت اجابت مزاج مي كند كه با چند بار امتحان زمان آن دستمان مي آيد و همان زمان كودك را باز مي كنيم و بر لگن مي نشانيم. اگر در لگن جيش كرد دوباره بيست دقيقه باز و دوباره پوشك و همينطور تا آخر شب. لازم است يک هفته قبل از آموزش اطلاعات نسبي از برنامه دستشويي رفتن و فواصل زماني ادرار و مدفوع كودك بدست آورید. نكته مهم اين بخش اين است كه كودك فواصل بين دو تخلیه را بايد پوشك باشد حتي با علم به اينكه در اين فاصله جيش نمي كند زيرا بايد نتيجه بگيريم كه بعد از مدتي كودك در طول روز فقط وقتي كه بازش مي كنيم جيش مي كند و پوشكش در طول روز خشك مي ماند. و اين زمان در بچه ها متفاوت است ممكن است يك هفته تا سه هفته طول بكشد ولي رسيدن به اين مرحله بسيار مهم و ضروري است. اگر از دست كودك در رفت، او را سرزنش نکنید و از او بخواهید قبل از خيس شدن اطلاع دهد. بعد از دو يا سه هفته كه زمان را كاملاً كنترل كرديم ديگر فواصل بين دستشويي ها كودك را پوشك نمي كنيم. لازم است از ابتدای آموزش به کودک حداقل یک کلمه، اشاره و یا علامت در هنگام داشتن ادرار و یا مدفوع یاد بدهید و از او بخواهید تا قبل از خیس شدن به شما اطلاع دهد البته باید صبور باشید.
کودکان ابتدا پاک بودن در روز و سپس در شب را می آموزند. قبل از انجام هرگونه آموزش در زمینه توالت رفتن رعایت این نکته ضروری است که کودک در وضعیت استرس زا نباشد. مثلاً کودک در مرحله از شیر گرفتن یا در آستانه تولد نوزاد جدید و یا خانه عوض کردن و... نباشد. همچنین علاوه بر آمادگی کودک آمادگی والدین نیز در تربیت توالت رفتن اهمیت دارد. به عنوان اولین قدم در تربیت توالت فرزندتان باید احساسات خود را بشناسید. اگر احساسات شما منفی است، حداقل آن را در مرحله خنثی نگه دارید. هر وقت احساس خود را شناختید آماده اید.

نشانه های آمادگی کودک برای شروع آموزش
بطور کلی کودک باید نشانه های جسمی، رفتاری و ادراکی خاصی داشته باشد این نشانه ها عبارتند از:
نشانه های جسمی:
كودك تقریباً از 18 ماهگي توانايي كنترل ادرار را پيدا مي كند (به دليل ارادي شدن دريچه هاي مثانه و دو برابر شدن حجم مثانه ) اين سن تقريبي است ولي با دو سه ماه تفاوت در ساير بچه ها نیز بروز مي كند.
وقتي كه كودك را سر پا مي گيريم دستشويي مي كند ( اين يعني اسفنگترهايش ارادي شده اند).
در هنگام راه رفتن و یا حتی دویدن می تواند تعادل خود را حفظ کند.
در هر بار ادرار کردن مقدار قابل ملاحظه ای مایع دفع می کند.
در ساعاتی مشخص از روز مدفوع می کند.
نشانه های رفتاری:
در حدود 2 تا 5 دقیقه می تواند به آرامی در یک وضعیت بنشیند.
كودك از پوشك كردن فرار مي كند و هنگام پوشك شدن گريه و مقاومت مي كند يا اينكه پوشك خودش را باز مي كند.
بلافاصله پس از کثیف کردن پوشکش از شما می خواهد که او را عوض کنید.
وقتی که شما، همسرتان یا خواهر و برادرش به توالت می روید، کنجکاوی و علاقه نشان می دهد.
برای مدفوع کردن عادات خاصی دارد. بعنوان مثال دو زانو می نشیند و یا صدای خاصی از خود در می آورد.
تمایل دارد تا در کارهایش مستقل عمل کند.
در صورت انجام یک کار جدید به خود افتخار می کند.
نسبت به آموزش توالت کردن مقاومت و یا مخالفتی نشان نمی دهد.
نشانه های ادراکی:
قادر به ادای کلماتی برای ادرار و مدفوع می باشد که شما متوجه آنها می شوید.
می داند هر چیز باید سرجای خودش قرار گیرد.

نشانه های غیر مستقیم آمادگی کودک     
از آغاز سال دوم نشانه هایی از آمادگی کودک ظاهر می شود که اغلب، آنها را با آمادگی مربوط نمی کنیم. کودکان در این سن دوست دارند چیزی یا اسباب بازی به دیگران هدیه بدهند و البته زود هم پس می گیرند؛ ولی از این کار لذت زیادی می برند. احساس دوگانه آنها به این صورت نشان داده می شود که اسباب بازی خود را به مهمان نشان می دهند ولی آن را سفت چسبیده و به او نمی دهند.
در این سن، کودکان از قرار دادن چیزی در ظرف و ناپدید شدن آن و سپس پدیدار شدنش لذت زیادی می برند. کودک به تدریج می خواهد از کارهای والدین، خواهر و برادرش تقلید کند و ادای آنها را دربیاورد و این می تواند انگیزه ای برای تربیتش باشد. آنها از یادگرفتن هر مهارتی که به طور مستقل انجام دهند شاد می شوند و از تعریفی که به همین دلیل می شنوند، لذت می برند.

علائم قطعی آمادگی
سن معمولي سن دو سالگي است ولي برای كودكي كه علايم آمادگي را دارد حتي زير دو سالگی هم می توان آموزش را شروع نمود. تقریباً بین 18 تا 24 ماهگی و گاهاً بیشتر، اکثریت کودکان علائم قطعی آمادگی خود را آشکار می سازند. کودکان در این سن ناپدید شدن اشیا، از جمله مدفوع خود را بهتر درک می کنند. آنها در این سن درک می کنند موجودیت آنها از والدین جدا است، و این احساس جدایی انگیزه ای است که والدین خود را خشنود سازند و توقعات آنها را برآورده نمایند. در عین حال از یاد گرفتن مهارت های جدید احساس غرور می کنند و از شنیدن تحسین از انجام این مهارت ها خوشحال می شوند. آگاهی از اعضای بدن در آنها افزایش می یابد. بنابراین بهتر و بیشتر از قبل متوجه دفع مدفوع می شوند. علاوه بر اینها، کودک در این سن می تواند راه رفته و از چیزی بالا و پایین برود، بنابراین می تواند به تنهایی خودش را به توالت و لگن برساند و حتی پوشک یا شلوار خود را پایین بکشد. بالاخره رشد عقلی آنها در این سن به حدی رسیده است که توقعات والدین خود را تشخیص بدهند و با والدین خود همراهی کنند و مانند برادر و خواهر بزرگتر از خود و یا مادر و پدر خود، بزرگ باشند.

چند مورد از مهم ترین نشانه های آمادگی کودک برای پذیرش آموزش توالت رفتن را که دکتر براندا گاردنر در کتاب خود آورده است:
1- هنگامی که کودک توانایی فهم دستورات شما را داشته باشد تا بتواند مراحل مختلف آموزش را درک کند.
2- وقتی که کودک نسبت به کاری که در پوشک خود انجام داده کنجکاوی کند و بین خشک بودن و خیس بودن خود تفاوت قایل شود. این موضوع نشان می دهد که ماهیچه های بدن او توانایی لازم برای نگهداری ادرار یا مدفوع را دارند.
3- هنگامی که فاصله ادرار کردن کودک چند ساعت طول بکشد و او بتواند خود را  نگه دارد و خیس نکند.
4- هنگامی که کودک بتواند به تنهایی روی توالت و لگن بنشیند و همچنین بتواند شورت و زیر شلواری خود را پایین یا بالا بکشد.
5- هنگامی که کودک تمایلی به مستقل شدن داشته باشد.

آشنایی و توجه به نکات زیر در مورد آموزش توالت رفتن لازم می باشد:
از توانایی خود در تشخیص زمان مناسب اطمینان حاصل کنید و تحت تأثیر فشار دیگران شروع به آموزش نکنید.
درصورتیکه احساس می کنید، نمی توانید مشکلات احتمالی را بپذیرید و عصبانی خواهید شد، آموزش را شروع نکنید.
كودك در هنگام شروع آموزش يبوست و اسهال نداشته باشد.
به هيچ عنوان نبايد با هدف کاهش ادرار كودك، مايعات در هنگام آموزش كم شود چون ايجاد يبوست مي كند و يبوست به علت دردي كه دارد كودك را از لگن بيزار مي كند چون گمان مي كند علت درد او نشستن بر سر لگن است. ضمن اينكه كمبود آب فرآيند آموزش را كند مي كند.
محيط خانه را آماده كنيم كه اگر كودك كثیف كرد دعوايش نكنيم حتي در حد يك واي، چون كودك به شدت احساس سرخوردگي و گناه مي كند و گمان مي كند كه دستشويي كردنش گناه و خطاي بزرگي است كه بايد كنترلش كند.
دستشويي را تميز و كاملاً روشن و خوش بو كنيم و یا چند اسباب بازي و صابون‌هاي عروسکي بگذاريم كه تا آخر آموزش آنجا باشند.
در صورت استفاده از لگن، لگن مناسب با وضعیت جسمی و جنسی براي کودک تهيه کنيد. همچنین دمپايي نرم و طرح‌دار براي کودک تهيه کنيد.
لباس‌ها و شلوارهای گشاد تن کودک بکنید که درآوردن آنها راحت باشد.
تحت هيچ شرايطي دو آموزش را با هم انجام ندهيم مثلاً گرفتن شير يا جدا كردن محل خواب با پوشك گرفتن.
اطلاعات نسبي از برنامه دستشويي رفتن کودک بدست آورید.
در امر آموزش بسيار مهم است كه كودك شما تحت آموزش يكسان قرار گيرد يعني اگر كه مادرتان هم از كودكتان مراقبت مي كند او هم دقيقاً همانند شما با كودك رفتار كند تا كودك دچار دو گانگي نشود.
عجله کردن و تنبيه کودک نه تنها کمکي در کنترل ادرار و مدفوع کودکان نمي‌کند بلکه در او ايجاد اضطراب و استرس کرده و ممکن است حتي مدت بيشتري طول بکشد تا اين کنترل را به دست آورد. حتي ممکن است او را دچار ساير مشکلات روحي و اختلالات جسمي هم کند.
به کودک حداقل یک کلمه، اشاره و یا علامت در هنگام داشتن ادرار و یا مدفوع، برای خبر کردن یاد بدهید.
وقتی کودکتان به طور ناگهانی خودش را کثیف کرد، او را در دستشویی تمیز كرده و استفاده از لگن را یادآوری كنید و از او بخواهید دفعه بعد به دستشویی برود.
در صورتی که کودک از محل توالت، صدای سیفون و... می‌ترسد ترس‌ها را در او از میان ببرید. او باید محل قرار گرفتن ادرار و مدفوع را ببیند و خودش سیفون را بکشد. کودک را تشویق کنید تا درباره ترس‌هایش صحبت کند. این کار به شما کمک می‌کند تا مسائل او را بهتر درک کرده و نسبت به حل آنها موفق‌تر عمل نمایید.
پوشك شب گاهي تا سه سال و نيم ادامه دارد.

منابع:
1- بنجامین مک لین؛ اسپاک، پارکر، استیون (1381) تغذیه و تربیت کودک. ترجمه: مصطفی مدنی، انتشارات زوّار.
2- سلحشور، ماندانا (1378) چگونه توالت رفتن را به کودک بیاموزیم، نشر جیحون.
3- گرین کریستوفر (2000) رام کردن کودک نو پا. ترجمه: نفیسه معتکف، انتشارات نسل نو اندیش.
4- لی سالک (1383) کاش والدینم می دانستند. ترجمه: کامران دبیری فراهانی، انتشارات رامین.
5- هیثر، ولفورد (1383) آموزش توالت رفتن به کودکان. ترجمه: پروین قائمی، انتشارات معیار علم.

نظرات بییندگان :