چرا در دماسنج جیوه میریزند؟

چرا در دماسنج جیوه میریزند؟

پس ما براي درست كردن دماسنج به ماده اي نيازمنديم كه سرما و گرما در آن بي تأثير بوده، حالت طبيعي اش را دگرگون نسازد. براي اين منظور، جيوه مناسب ترين ماده است.

چرا در دماسنج جیوه میریزند؟

چرا در دماسنج جیوه میریزند



گرما و سرما، اجسام بسياري را تحت تأثير و دگرگوني قرار مي دهند. پس ما براي درست كردن دماسنج به ماده اي نيازمنديم كه سرما و گرما در آن بي تأثير بوده، حالت طبيعي اش را دگرگون نسازد. براي اين منظور، جيوه مناسب ترين ماده است.
دما يعني حرارت و سنج يعني اندازه گرفتن آن. پس دماسنج دستگاهي است كه با آن درجه حرارت را تعيين مي كنند. براي تعيين حرارت، تنها راه، اين است كه اثر و تغييرات آن را بر جسمي مورد توجه قرار دهيم. مثلاً چون ما تغيير محسوسي، بر اثر حرارت، در جسمي مشـاهده كنيم. درباره اش مي گوييم:
« اين جسم خيلي داغ است! »


هر چند كه حرارت باعث افزايش حجم جيوه مي شود، ولي درجه ي اين افزايش در همه ي حالات ثابت و معين است. مثلاً هر گاه جيوه اي را در يك لوله ي شيشه اي بريزيم و آن را گرم كنيم، خواهيم ديد كه جيوه تا حد معيني انبساط يافته، خود به خود در لوله بالا مي آيد. سپس هر گاه مجدداً عين همان حرارت را به جيوه بدهيم دوباره تا همان نقطه ي اول بالا خواهد آمد.

پس دماسنج به سادگي از يك لوله ي شيشه اي حاوي جيوه درست مي شود. البته بايد آن لوله را با اعداد درجه بندي هم بكنيم تا بتواند درجه بالا و پائين آمدن جيوه را به روشني بيان كند.

در دماسنج هاي جديد، جيوه در لوله اي به باريكي يك سنجاق ريخته شده و منفذ آن نيز از موي انسان تنگ تر است. در انتهاي لوله، مخزن كوچكي است كه فقط در آن، به اندازه‌ ي لازم جيوه قرار دارد. اما در خود لوله به جاي جيوه، يا گاز نيتروژن ريخته اند و يا اصلاً هوايش را كشيده و خلأ در آن ايجـاد كرده اند. جيوه در چنين لوله اي بالا و پايين مي رود و بدين وسيله درجه حرارت را تعيين مي كند.

بر اثر گرما حجم جيوه افزايش مي يابد = انبساط جيوه
بر اثر سرما حجم جيوه كاهش مي يابد = انقباض جيوه
دو شيوه در درجه بندي لوله‌ دماسنج متداول است:
1 - فارنهايت
2 - صد بخشي يا سانتيگراد
در درجه بندي صد بخشي، صفر، نقطه‌ ي انجماد آب است و 100 نقطه‌ جوش آن. اما در درجه بندي فارنهايت، 32، نقطه ي انجماد است و 212 نقطه ي جوش آن.
دماسنج پزشكي كه براي تعيين درجه ي حرارت بدن ما به كار مي رود، به گونه اي ساخته شده كه وقتي جيوه در لوله، بالا رفت تا مدتي همچنان بر سر جايش باقي مي ماند. سپس بايد آن را به شدت تكان بدهيم تا جيوه، دگر باره به مخزن خود باز گردد.
 www2.irib.ir

نظرات بییندگان :