همه آنچه که هر مادری درمورد بند ناف نوزاد و خطراتی که ندانستنش در پی دارد باید بداند

همه آنچه که هر مادری درمورد بند ناف نوزاد و خطراتی که ندانستنش در پی دارد  باید بداند

باید بدانیم معمولا جنین به دلیل پیچیدن بند ناف دور گردن خفه نمی‌شود. جالب است بدانید که در 20 درصد از حاملگی‌ها بند ناف دور گردن جنین وجود دارد و این موجب مشکلی در نوزاد نمی‌شود چه ...

بند ناف نوزاد

بند ناف نوزاد

مراقبت از بندناف فرزندتان پس از زايمان مهم است.

جنين مواد مغذي و اکسيژن را در رحم از طريق جفت دريافت مي‌کند که به ديواره داخلي رحم متصل است.

بندناف رشته حياتي در اين ميان است که فرزندتان تمامي ضروريات براي رشد خود را به اين طريق دريافت مي‌کند.

پس از به دنيا آمدن فرزندتان، بندناف گيره خورده و نزديک به بدن نوزاد بريده مي‌شود. هيچ عصبي در بندناف وجود ندارد و اين روند براي شما و فرزندتان کاملا بدون درد است.

سپس گيره‌اي پلاستيکي به بندناف زده مي‌شود و معمولا پيش از ترک بيمارستان گيره برداشته مي‌شود. انتهاي کوچک بندناف باقي مي‌ماند و با گذشت روزها انتهاي بندناف بيشتر خشک مي‌شود و سخت شده و به رنگ قهوه‌اي، سياه تبديل مي‌گردد.

حدود هفت تا 14 روز براي خشک شدن و افتادن انتهاي بندناف زمان نياز است و زخم کوچکي به جا مي‌ماند که ممکن است، براي بهبودي و بسته‌شدن کامل آن، گذشت چند روز بيشتر ضروري باشد.

بندناف را بايد پاکيزه و خشک نگه داشت. پوشک نوزاد را زير انتهاي بندناف ببنديد، تا در معرض هوا قرار داشته باشد و از ادرار نوزاد در امان باشد.

زماني‌که انتهاي بندناف افتاد، ممکن است، کمي خون را روي پوشک نوزاد مشاهده کنيد که عادي است. با الکل طبي به دقت اطراف انتهاي بندناف را تميز کنيد و مطمئن شويد که الکل با پوست سالم تماس حاصل نکند. از قطره‌چکان استفاده کرده و چند قطره الکل روي بندناف بريزيد تا اين‌که الکل پائين رفته و به ريشه بندناف برسد. از پنبه آغشته به الکل نيز مي‌توانيد استفاده کنيد، اما استفاده از قطره‌چکان موثرتر و قابل کنترل است. اين کار را با هر تعويض پوشک نوزاد اجرا کنيد. از حمام کردن طولاني فرزندتان تا افتادن بندناف خودداري کنيد. پس از حمام او را به خوبي خشک کرده و سپس روي بندناف الکل ماليده يا پودر خشک کننده زخم را روي آن بپاشيد.

با پزشک مشورت کنيد، اگر:

- فرزندتان دچار تب شد يا کاملا ناخوش به نظر رسيد.

- ناف يا ناحيه پيرامون آن متورم يا به رنگ قرمز شد.

- روي انتهاي بندناف يا نزديک به آن چرک ظاهر شد.

نکاتي براي شما در مراقبت از بندناف

مراقبت از بند ناف نوزاد



- مراقبت از پاکيزه‌سازي بندناف در دوره پس از زايمان شامل شستن دستان با آب پاکيزه و صابون پيش و پس از مراقبت و خشک نگه داشتن انتهاي بندناف مي‌شود و آنرا در معرض هوا قرار دهيد يا آنرا با لباس پاکيزه نوزاد شُل بپوشانيد.

- از الکل طبي يا پودر خشک کننده زخم استفاده کنيد.

- با هر تعويض پوشک آنرا تميز کنيد تا زماني که سخت و خشک شود.

- فقط از الکل يا پودر در ناحيه تَر و زرد رنگ استفاده کنيد.

- از تماس با پوست آن ناحيه خودداري کنيد.

- در هواي گرم، به فرزندتان فقط پوشک و بالاتنه بپوشانيد و اجازه دهيد تا جريان هوا روند خشک شدن را سرعت بخشد.

- هرگز به کشيدن بندناف اقدام نکنيد، حتي اگر به نظر افتاده و در ظاهر به نخي بند است.

      

خطراتی که جنین را تهدید می‌کند

خطرات بند ناف جنین



 جام جم:یکی از نگرانی‌های بیشتر زنان باردار این است که مبادا جنینی که ماه‌ها در شکم حمل کرده و به او وابسته شده است، به دلیلی نامعلوم مثل مواردی که از این و آن شنیده‌اند، بمیرد. مثلا جنین در اثر پیچیده شدن بند ناف دور گردن یا خوردن مدفوع خودش بمیرد.

قبل از بحث درباره علل فوت جنین باید بدانیم معمولا جنین به دلیل پیچیدن بند ناف دور گردن خفه نمی‌شود. جالب است بدانید که در 20 درصد از حاملگی‌ها بند ناف دور گردن جنین وجود دارد و این موجب مشکلی در نوزاد نمی‌شود چه زایمان طبیعی داشته باشد و چه سزارین شود.

درباره دفع مدفوع جنین هم همین طور است یعنی تمامی جنین‌ها وقتی کاملا بالغ و رسیده می‌شوند، می‌توانند مدفوع کنند و این روند بویژه در جنین‌هایی که از تاریخ زایمان طبیعی‌شان گذشته است، در حالی‌که هنوز دردهای زایمانی شروع نشده، رخ می‌دهد.

وقتی به طور طبیعی جنین مدفوع می‌کند، معمولا خطری جنین را تهدید نمی‌کند و فقط نیاز به زایمان هر چه سریع تر به صورت طبیعی یا سزارین دارد، اما در مواردی که جنین به این دلیل مدفوع می‌کند که تحت استرس ناشی از کمبود اکسیژن است، مدفوع کردن جنین علامت در خطر بودن جنین است و باید بسرعت برای سزارین اورژانس اقدام کرد، زیرا همان دلایلی که به مدفوع کردن جنین منجر می‌شود، می‌تواند به مرگ جنین نیز منجر بشود. اما چرا برخی جنین‌ها در هفته‌های آخر بارداری بدون هیچ علامتی ناگهان می‌میرند. مهم‌ترین علت این وضع بیماری دیابت مادر است. 

در این بیماری به دلیل اختلال در اکسیژن‌رسانی به جنین، مرگ جنین رخ می‌دهد. در این موارد به کنترل دقیق زن باردار برای جلوگیری از مرگ جنین نیاز است؛ یعنی مادر هر هفته کنترل شود و در صورت نیاز هر دو هفته سونوگرافی شود.

از علل دیگر مرگ جنین، اختلالات رشدی است که به دلیل مشکل ژنتیکی جنین یا به دلیل فشار خون و دیگر بیماری‌های مادر رخ می‌دهد. در این موارد بیشتر در سونوگرافی،جنین وضع خوبی ندارد و خوب رشد نکرده و به اصطلاح، رشد داخل رحمی کند یا متوقف شده است. این موارد در کنترل دوره‌ای زن باردار با مشاهده شکم و میزان رشد جنین از سوی پزشک کشف می‌شود و برای تشخیص دقیق‌تر نیاز به سونوگرافی‌های خاص است و در صورت اطمینان قبل از فوت جنین با وجود نارس بودن جنین اقدام به زایمان می‌کنیم.

به هرحال همیشه در مادرانی که دچار چاقی، فشار خون، دیابت یا بیماری‌های قلبی و کلیوی هستند، بیشتر نگران فوت جنین هستیم. همین طور در حاملگی‌های دو یا چند قلو یا زمانی که جنین بیش از حد درشت است یا از تاریخ زایمان بیش از یک هفته گذشته است، احتمال فوت جنین بیشتر است، پس این مادران نیاز به مراقبت بیشتری دارند.

پیچیدن بند ناف دور گردن جنین

چون بندناف به اندازه کافی بلند است، معمولا پیچیدن آن دور گردن جنین باعث فشار زیادی نمی‌شود و خطر جدی‌ای برای جنین ایجاد نمی‌کند، اما در برخی موارد، بندناف خیلی محکم دور گردن جنین پیچیده می‌شود و در موارد نادر، گره واقعی ایجاد می‌کند که مانع خونرسانی به جنین می‌شود و مرگ جنین را در رحم به دنبال دارد.
چندی پیش مادر بارداری به من مراجعه کرد و نگران بود مبادا به دلیل رفتارهایی که داشته، جنینش آسیب‌دیده باشد. گفت که در سونوگرافی دیده شده بندناف دور گردن جنین پیچیده و با آنکه به او گفته‌اند موضوع اصلا مهم نیست، می‌ترسد خطری جان فرزندش را تهدید کند.
بعد از معاینه به او اطمینان دادم که مخصوصا در اواسط بارداری این موضوع اهمیت چندانی ندارد و جای نگرانی نیست.
قبل از خداحافظی سوال‌هایی پرسید که باور اشتباه بسیاری از خانم‌ها در دوران بارداری است. اینکه می‌تواند پا روی پایش بیندازد یا دستانش را بالا ببرد یا خوابیده پهلو به پهلو شود. او می‌ترسید این حرکات دوباره باعث پیچیدن بندناف دور گردن جنین شود. اگر شما هم چنین سوال‌هایی در ذهن دارید، این مطلب را بخوانید.
بندناف، نواری است بسیار باریک که درون آن، دو سرخرگ (شریان) و یک سیاهرگ (ورید) وجود دارد که جنین را به جفت متصل می‌کند. طول بندناف در ۹ ماه بارداری به حدود ۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. البته ممکن است کوتاه یا بلندتر شود. ضخامت آن هم در جنین‌های مختلف تفاوت دارد. هر چه جنین بزرگ‌تر شود، قطر بندناف بیشتر می‌شود و قطر آن در جنین ۹ ماهه تا حدی از یک جنین تا جنین دیگر متفاوت است.
بندناف، خون مملو از موادغذایی را از جفت به جنین می‌رساند و مواد زائد جنین را به جفت منتقل می‌کند تا دفع‌ شود. بندناف در مایع آمنیوتیکی شناور است و بین اندام‌ها و بدن جنین و دیواره رحم قرار دارد. بندناف امروزه به عنوان یک عضو داخل رحم قابل رویت است و در سونوگرافی محل جفت، بندناف و مقطع بندناف بررسی می‌‌شود.
اگر بندناف به جای دو شریان و یک سیاهرگ، یک شریان و یک سیاهرگ داشته باشد، احتمال بروز بیماری‌ها و نقایص قلبی در جنین بالا می‌رود و بهتر است در این شرایط ساختمان قلب جنین هم بررسی شود
یکی دیگر از مسایلی که در دوران بارداری احتمال بررسی آن وجود دارد، وضعیت جریان خون در رگ‌های بندناف است. در موارد خاصی از جمله در دوقلوها، در شرایطی که اختلال رشد جنین داخل رحم دیده شود و جنین لاغر و کم‌وزن باشد، انجام نوع خاصی از سونوگرافی به نام «داپلر» الزامی است. این سونوگرافی نشان می‌دهد خونرسانی به جنین کافی است و یا جنین داخل رحم با اشکال‌هایی در خونرسانی مواجه است یا نه؟
چرا بندناف دور جنین می‌پیچد؟
در شرایط خاصی که قابل‌ پیش‌بینی و پیشگیری نیست، بندناف به دور اندام‌ها یا دورگردن جنین می‌پیچد.
برخی خانم‌ها معتقدند پا روی پا انداختن باعث پیچش بندناف دور گردن جنین می‌شود، اما این باور کاملا اشتباه است و ارتباطی بین این دو وجود ندارد.
برخی دیگر می‌گویند خانم باردار باید به پهلو بخواهد و طاقباز (به پشت) خوابیدن باعث پیچش بندناف دور گردن جنین می‌شود، واقعیت این است که از نیمه دوم بارداری، یعنی از هفته ۲۰ تا ۲۴ به بعد، به دلیل بزرگ‌شدن رحم، اگر خانم‌ باردار به پشت بخوابد، بندناف دور گردن جنین نمی‌پیچد، اما به دلیل فشار رحم روی عروق بزرگ شکمی (رگ آئورت و سیاهرگ بزرگی که خون را به طرف قلب می‌برد)، برگشت خون از اندام‌ها به قلب مختل می‌شود و خونرسانی به جنین تحت تاثیر قرار می‌گیرد.
برخی مادرها در ماه هشتم و نهم به‌خصوص اگر جنین درشت یا دوقلو باشد، به محض آنکه چند دقیقه طاقباز می‌خوابند، دچار افت‌فشار، شوک و نامرتب‌شدن ضربان قلب می‌شوند، بنابراین بهتر است از نیمه‌دوم بارداری، خانم‌های باردار به پهلوی چپ بخوابند و اگر نمی‌توانند کامل به پهلو بخوابند، حداقل ۳۰ تا ۴۰ درجه به سمت چپ زاویه داشته باشند و یک بالش، سمت راست کمر بگذارند که حداقل کمی به سمت چپ چرخیده باشند. به این ترتیب فشار از روی عروق بزرگ برداشته می‌شود و خون راحت‌تر به جنین می‌رسد.
یکی دیگر از باور‌های قدیمی این است که وقتی خانم‌ باردار می‌خواهد در خواب از این پهلو به آن پهلو شود، باید بنشیند و بچرخد، اما پیچش بندناف دور جنین ربطی به وضعیت قرارگیری مادر ندارد و فقط در اثر حرکت‌های خود جنین داخل مایع آمنیوتیکی اتفاق می‌افتد.
بهتر است از نیمه‌دوم بارداری، خانم‌های باردار به پهلوی چپ بخوابند
پیچیدن بندناف دور گردن جنین چه زمانی خطرناک است؟
چون بندناف به اندازه کافی بلند است، معمولا پیچیدن آن دور گردن جنین باعث فشار زیادی نمی‌شود و خطر جدی‌ای برای جنین ایجاد نمی‌کند، اما در برخی موارد، بندناف خیلی محکم دور گردن جنین پیچیده می‌شود و در موارد نادر، گره واقعی ایجاد می‌کند که مانع خونرسانی به جنین می‌شود و مرگ جنین را در رحم به دنبال دارد.
بند ناف جنین :
پیچش بندناف دور گردن جنین در اواسط بارداری خیلی نگران‌کننده نیست و به بررسی نیاز ندارد، اما در اواخر بارداری، به‌خصوص اگر قرار باشد زایمان طبیعی باشد و بندناف چند مرتبه دور گردن جنین پیچیده و کوتاه شده باشد، باعث فشار روی بندناف، کم‌شدن و قطع جریان خون مادر به جنین و نامرتب‌شدن قلب جنین و در برخی موارد مرگ‌ جنین خواهد شد.
اگر در سونوگرافی تشخیص داده شود بندناف دور گردن جنین است، باید در تمام طول زایمان طبیعی، یعنی از زمانی که دردها شروع می‌شود تا زمان تولد نوزاد، دقیق و با فواصل کوتاه، ضربان قلب جنین کنترل و از دستگاه‌ مانیتورینگ برای ثبت ضربان قلب جنین استفاده شود.
گاهی با خروج جنین از کانال زایمانی، بندناف تحت‌فشار قرار می‌گیرد و لحظات آخر زایمان و قبل از تولد نوزاد، تعداد ضربان قلب او کاهش قابل‌ملاحظه‌ای پیدا می‌کند.
برخی جنین‌ها را در این شرایط نمی‌توان با زایمان طبیعی به دنیا آورد و با نامرتب‌شدن تعداد ضربان قلب آنها، به سزارین فوری نیاز است.
پایین‌افتادن بندناف نیز از اورژانس‌های جدی مامایی است. در طی زایمان، اول سر و بعد تنه و اندام‌های نوزاد از بدن مادر خارج می‌شوند و بعد از خروج‌ جنین، بندناف او قطع می‌شود و بعد از مدتی جفت خارج خواهد شد.
در برخی موارد، قبل از خروج جنین از بدن مادر، کلافی از بندناف از لگن مادر بیرون می‌آید و در کنار سر جنین تحت فشار قرار می‌گیرد. فشار روی بندناف در کنار سر جنین، باعث کندشدن ضربان قلب و گاهی مرگ جنین می‌شود
اگر مشکل به موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند طی ۱۰ تا ۱۵ دقیقه باعث مرگ جنین شود. به محض تشخیص، سزارین فوری ضروری است.
این موارد در جنین‌های نارس، زمانی که سر جنین کاملا حفره لگن را پر نکرده، جنین با پا وارد حفره لگنی شده یا مادر دچار تنگی لگن باشد و این امر مانع ورود کامل سر جنین به داخل لگن شود، دیده می‌شود.
طی این روند، بعد از پاره شدن کیسه آب، نواری از بندناف از کنار اندام‌های جنین به داخل لگن می‌افتد و حتی گاهی وارد واژن می‌شود و از اندام تناسلی بیرون می‌افتد.

بانک خون بند ناف چیست؟
جمیله سلیمانیان کارشناس مامایی
گرچه خون بندناف اخیرا مورد توجه جهانی قرارگرفته است اما نخستین پیوند خون بندناف در فرانسه در سال 1988 اتفاق افتاد.
خون بند ناف حاوی سلول‌های بنیادی خون‌ساز است، سلول‌های پیش‌سازی که می‌توانند به همه انواع سلول‌های خونی یعنی گلبول‌های قرمز،سفید و پلاکت تبدیل شوند.
سلول بنیادی یک سلول با توانایی ایجاد سلول‌های خونی، سلول‌های قلبی، عصبی، غضروفی و سایر سلول‌ها می‌باشد. به علاوه سلول‌های بنیادی خون بندناف مانند سلول‌های بنیادی مغز استخوان می‌توانند به هر نوع سلول خونی یا ایمنی بدل شوند.
این سلول‌های بنیادی از خون بند ناف و جفت در هنگام وضع حمل جدا می‌شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند. پیوند خون بند ناف حتی از دهندگان غیروابسته می‌تواند به نجات زندگی کودکان متولد شده با اختلالات متابولیک ارثی کمک کند. 
محققان می‌گویند معمولا پیوند مغز استخوان، تنها گزینه مناسب برای چنین نوزادانی است که از نقص عملکرد عضو، جان خود را از دست می‌دهند. دریافت پیوند مغز استخوان دشوار است و اهداکنندگان نیز نادرند. 
اما خون بند ناف را می‌توان با تولد هر نوزاد به دست آورد ضمن این که حاوی سلول‌های نابالغ یا همان سلول‌های تمایز نیافته نیز هست که قادرند سلول‌های از دست رفته یا آسیب‌دیده، یک بیمار را جبران کنند.
برای مثال سلول‌های تمایزنیافته گرفته شده از مغز استخوان یا خون بند ناف را می‌توان برای جبران آسیب سیستم ایمنی بیمارانی که تحت درمان سرطان قرار دارند، به کار برد. 
پیوند سلول‌های خون ساز بندناف هنوز بسیار کمتر از پیوند سلول‌های خون‌ساز مغز استخوان رایج است، اما تحقیقات نشان می‌دهد که استفاده از این سلول ها می‌تواند در 70 بیماری مختلف از سرطان‌های خون و لنفاوی گرفته تا برخی کم‌خونی‌های ارثی به کار رود، امیدواری بر این است که در آینده از این نوع سلول‌های بنیادی هم جهت استفاده از این سلول‌های بنیادی برای درمان بیماری‌هایی مانند دیابت، پارکینسون و بیماری قلبی پیدا شود. 
یک مزیت مهم استفاده از سلول‌های بندناف این است که بر خلاف پیوند مغز استخوان نیازی نیست که گیرنده پیوند کاملا با دهنده تطبیق داشته باشد. به عبارت دیگر برای بیماران بیشتری می توان سلول‌های اهدایی مناسب را یافت.
در حالی که در مورد مغز استخوان تنها هنگامی که دست کم هفت پروتئین از هشت پروتئین سلولی در اهداکننده با پروتئین‌های بیمار مشابه باشند، پیوند امکان‌پذیر است، در مورد خون بندناف تطبیق تنها چهار پروتئین از شش پروتئین کفایت می‌کند.
این تفاوت به خاطر آن است که خون بند ناف دارای سلول‌های ایمنی کمتر و ضعیف‌تری نسبت به مغز استخوان است، بنابراین احتمال کمتری وجود دارد که عارضه حمله سلول‌های پیوندی در بافت سالم بیمار (واکنش بافت پیوندی علیه میزبان) رخ دهد.
بنابراین برای بیمارانی که باید در میان افراد غریبه به دنبال فرد سازگار باشند، ممکن است استفاده از خون بندناف بی‌خطرتر باشد.
به علاوه خون بندناف را می توان به سادگی از ذخیره درون بانک پیدا کرد و برای بیمار فرستاد، در حالی که اهداکننده مناسب مغز استخوان را باید ردیابی کرد و بعد برای کشیدن مایع مغز استخوان از استخوان هایش بستری کرد.
جمع‌آوری و ارسال نمونه:
فرآیند جمع‌آوری خون بند ناف کاملا استریل و توسط کیسه‌های مخصوص به هنگام جداسازی جفت از طریق رگ اصلی بند ناف صورت می‌گیرد. این عمل توسط پزشکان، ماماها و یا کارشناسان بانک خون بند ناف قابل انجام است. خون جمع‌آوری شده در دمای 10ـ4 درجه و حداقل زمان ممکن (24 ساعت) توسط والدین به بانک خون بند ناف تحویل داده می‌شود.
چگونه می‌توان به عضویت بانک سلول‌های بند ناف رویان درآمد؟ 
چگونگی عضویت در بانک سلول‌های بنیادی بندناف رویان به ترتیب زیر می‌باشد.
آگاهی والدین از فعالیت‌های بانک بندناف رویان 
بانک خون بندناف رویان هر روز در ساعات اداری پاسخگوی سوالات والدین در زمینه سلول‌های بنیادی خون بندناف، کاربردها و ... می‌باشد. والدین می‌توانند با مطالعه بروشورها و یا حضور در بانک خون بندناف رویان از فعالیت‌های بانک سلول‌های بنیادی خون بندناف اطلاع حاصل نمایند.
عقد قرار داد بین والدین و بانک بندناف رویان
در اولین فرصت حین حاملگی به بانک خون بندناف مراجعه کنید. بدین صورت شما می‌توانید کیت جمع‌آوری را در فرصت مناسب دریافت کنید.
نگهداری سلول‌های بنیادی بند ناف به دو صورت ممکن است:
یکی بانک خصوصی خون بند ناف که سلول‌های بنیادی بند ناف هر نوزاد را با دریافت مبلغی از والدین برای آینده کودک آنها نگهداری می‌کند. البته این سلول‌ها دارای همان ترکیب ژنتیکی سلول‌های نوزاد هستند.
دیگری بانک عمومی خون بند ناف که سلول‌های بنیادی را برای استفاده همگانی در آن نگهداری می‌شود و معمولا دولت‌ها یا سازمان‌های پزشکی به صورت غیرانتفاعی آن را به وجود می‌آورند. این بانک‌ها از خون بند ناف اهدایی استفاده می‌کنند.

منابع : روزنامه ولایت قزوین- روزنامه آفرینش -تبیان

نظرات بییندگان :