رنگ و بوی مدفوع کودک نشانگر چیست؟ بیماری کودک را از روی رنگ و بوی آن بشناسیم

رنگ و بوی  مدفوع کودک نشانگر چیست؟ بیماری کودک را از روی رنگ و بوی آن بشناسیم

نکته:غذاهای واجد رنگدانه های تیره مانند زغال اخته و چغندر باعث تغییر رنگ مدفوع میشوند. نکته:رنگ مدفوع نوزادان به خاطر

رنگ و بوی  مدفوع کودک نشانگر چیست؟ بیماری کودک را از روی رنگ و بوی آن بشناسیم

مدفوع(feces/stool) انسان بطور طبیعی نیمه جامد با پوششی از موکوس است. ظاهر مدفوع بسته به وضعیت سیستم گوارش (تحت تاثیر رژیم و سطح سلامتی) متغیر میباشد. رژیم غذایی با محتوای فیبر بالا مدفوع را حجیم و مصرف غذاهای آبکی ، مدفوع را نیز آبکی میکند. تناوب اجابت مزاج طبیعی بسته به فرد و شرایط، از روزی 3 مرتبه تا هفته ای 2 تا 3 بار متغیر است. شکل و قوام مدفوع سالم، کشیده با سطحی هموار و بافتی شبیه کره بادام زمینی خامه ای است.

اجزای سازنده مدفوع: 75 درصد آب (در اسهال درصد آب بیشتر و در یبوست کمتر است)، 25 درصد (1/3) باکتریهای مرده،1/3 باقیمانده غذاهای هضم نشده نظیر سلولز. دیگر اجزای مدفوع را چربی ها (کلسترول)، پروتئین ها، املاح معدنی (فسفات)، موکوس، باکتریهای زنده و سلولهای مرده تشکیل میدهند.

نکته: برخی غذاها به علت محتوای فیبر بالایشان ممکن است بدون هضم و دست نخورده همراه مدفوع خارج شوند، مانند: دانه ها، آجیل، ذرت، لوبیا.

روده بزرگ: وقتی کیموس(chyme)(ماده آبکی ای که در معده در پی گوارش غذا شکل میگیرد) وارد روده بزرگ میشود، 90 درصد آب آن توسط روده کوچک گرفته شده است. و تنها 10 درصد آب و الکترولیتهای سدیم، منیزیوم و کلراید، و همچنین فیبرهای رژیمی باقی مانده اند.کیموس با باکتریها و موکوس ترکیب شده و مدفوع را پدید می آورد. باکتریها برخی از فبیرها را شکسته و به عنوان غذا استفاده میکنند، که تولید استات، پروپیونات و بوتیرات میکنند، که به عنوان غذا توسط سلولهای پوشش روده بزرگ مورد استفاده قرار میگیرند. باکتریهای روده بزرگ روزانه 100 کالری انرژی در اختیار بدن قرار میدهند.PH روده بزرگ بین 5.5 تا 7 متغیر است. در روده بزرگ جذب آب و املاح معدنی از مواد هضم نشده انجام میگیرد. هر چه بیشتر مدفوع در روده بزرگ باقی بماند، آب بیشتری از دست داده و خشک تر میشود. حفظ تعادل آب، تولید و جذب ویتامینهای B و K نیز از دیگر کارکردهای روده بزرگ میباشد.

بوی مدفوع:فعالیت باکتریهای روده ای عامل بوی بد مدفوع میباشند. باکتریها با تولید ترکیبات حاوی سولفور نظیر تیولها (THIOLS) ، ایندول (INDOLE) ، اسکاتول(SKATOLE) ، مرکاپتان(MERCAPTANS) و همچنین گاز غیر ارگانیک سولفید هیدروژن (HYDROGEN SULFIDE) باعث بوی بد مدفوع میشوند.

نکته:مصرف ادویه جات نیز میتواند به بروی بوی مدفوع تاثیر گذار باشد.

نکته: مصرف گوشت که غنی از سولفید ها میباشد، بوی مدفوع را نامطبوع تر میکند.(به همین خاطر است که مدفوع گوشتخواران از گیاهخواران بدبو تراست)

نکته:مصرف سبزیجات چلیپایی نظیر کلم و بروکلی نیز به علت وجود ترکیبات سولفور دار بوی مدفوع را نامطبوع تر میسازند.

نکته:رشد و تکثیر بیش از حد باکتریهای روده بزرگ نیز موجب بدبو تر شدن مدفوع میشود.

رنگ مدفوع: از ترکیب بیلی روبین حاصل از تجزیه گلبولهای قرمز خون و صفرا (سبز رنگ است) ایجاد میشود. بیلی روبین پس از طی واکنشهای پیچیده ای به اوروبیلی نوژن و سپس به استرکوبیلین (STERCOBILIN) که رنگ قهوه ای به مدفوع میدهد تبدیل میشود.

رنگ مدفوع:

نکته:رنگهای غذایی مصنوعی و یا طبیعی در رنگ مدفوع تاثیر گذار هستند.

نکته:غذاهای واجد رنگدانه های تیره مانند زغال اخته و چغندر باعث تغییر رنگ مدفوع میشوند.

نکته:رنگ مدفوع نوزادان به خاطر حضور صفرای تنها ،زرد و یا سبز است.

نکته:مصرف برخی داروها نیز در رنگ مدفوع تاثیر گذار میباشند.

علل تغییر رنگ و بافت مدفوع:

-مدفوع سبز:

1-عبور سریع مدفوع از روده ها.

2-مصرف زیاد سبزیجات سبز رنگ و یا غذاهای حاوی رنگ مصنوعی سبز.

3-خوراندن غذا برای نخستین بار به نوزادان.

- مدفوع زرد:

1-اسهالزرد رنگ میتواند نشانه عفونت انگلی و یا سالمونلا باشد.

2-افزایش سطح بیلی روبین خون در نشانگان گیلبرت(GILBERT SYNDROME) که با زردی شدید همراه است.

- مدفوع سیاه و قیر مانند: خونریزی در مری، معده و یا روده کوچک -کم خونی فقر آهن، سرطان روده بزرگ، زخم معده، سیروز کبدی، انگل روده ای، مصرف قرصهای آهن.

- مدفوع قرمز: خونریزی شدید از روده ها و یا اسهال شدید.

- مدفوع سفید و یا رنگ پریده:

1-فقدان صفرا و مشکلات کبدی (مانند انسداد مجاری صفرا و یا هپاتیت B(مدفوع رنگ پریده و یا خاکستری)

2-بلع سولفات باریوم بمنظور انجام رادیوگرافی مجاری گوارش.

- مدفوع شناور(روی آب): محتوای فیبر و یا چربی زیاد در مدفوع. نشانه سوء جذب است.همچنین احتباس زیاد گاز روده ای در مدفوع باعث شناور شدن آن روی آب میگردد.

نکته:علت سوزش حین دفع مدفوع مصرف ادویه جات تند میباشد.

محتوای چربی مدفوع:

مدفوع از یک درصد چربی تشکیل یافته است.وقتی این میزان به 7 درصد افزایش می یابد،(STEATORRHEA) نامیده میشود.در این حالت مدفوع شل، حجیم، روغنی، بدبو، چسبناک، خاکستری و یا رنگ پریده، روی آب شناورگردیده و به کاسه توالت می چسبد. علت آن اشکال در سیستم گوارش در شکستن و جذب چربی ها میباشد. اشکال در پانکراس (لوزالمعده) که آنزیم شکستن چربی را ترشح میکند و یا روده باریک که وظیفه جذب چربی ها را بعهده دارد، میتوانند عامل آن باشد.

مکونیوم(MECONIUM) چیست؟

ماده ای چسبناک و به رنگ سیاه بوده که نخستین مدفوع نوزاد پس از تولد میباشد. مکونویم متشکل از موادی است که جنین حین سپری کردن در رحم بلعیده است. این مواد شامل: سلولهای اپی تلیال روده، موکوس، مایع آمنیوتیک، صفرا، کرک جنینی(LANUGO)(لانوگو) (موی نازک، بی رنگ و فاقد مغز میانی که کرک مانند بوده و تمام بدن جنین را در رحم میپوشاند) و آب میباشد.

نکته: حرکات دودی روده بزرگ باعث راندن مدفوع به سمت مقعد میشود. حرکات روده ای در افراد مسن کند میشود از اینرو بیشتر مستعد ابتلا به یبوست میشوند.

نکته: ریفلکس معدی-روده بزرگ نیز در افراد مسن ناکارا تر میشود. این ریفلکس پس از مصرف غذا و افزایش حجم معده روی میدهد که حرکات روده ای را افزایش داده، و نیاز به اجابت مزاج را پدید می آورد.

یبوست(constipation): حالتی در سیستم گوارش است که اجابت مزاج در فرد دردناک و دشوار میگردد. معمولا دفع کمتر از 3 نوبت در هفته یبوست نامیده می گردد.زور زدن هنگام دفع مدفوع و یبوست مزمن میتواند به بواسیر یا هموروئید(hemorrhoid) ، شقاق و یا فیشر(anal fissure) ، انسداد روده ای(bowl obstruction) ، بی اختیاری مدفوع (soiling/encopresis)، فشردگی و تراکم مدفوع(FECAL IMPACTION) و یا به شکم درد و ورم شکم بیانجامد. یبوست به تعداد دفعات اجابت مزاج مربوط نبوده، بلکه بیشتر به عادات رژیمی، فعالیت جسمی، دریافت مایعات و دیگر عوامل بستگی دارد.

ادامه مطلب را از اینجا بخوانید

نظرات بییندگان :