تشخیص پركاري تيروئيد در دوران بارداري

تشخیص پركاري تيروئيد در دوران بارداري

اختلال هاي بارز در عملکرد تيروييد پرکاری در 2 تا 3 در صد بارداري ها ديده مي شوند اما موارد تحت باليني آن شايع‌ تر هستند و اغلب بدون تشخيص باقي مي‌ مانند. شيوع پرکاري تيروييد در دوران بارداري ...

پركاري تيروئيد در دوران بارداري

پركاري تيروئيد در دوران بارداري

سایت کودکان ما به نقل از : پژوهشكده علوم غدد درون ريز و متابوليسم، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي  تغييرات عملکرد تيروييد مادر در زمان بارداري پيامدهاي مهمي بر جنين / نوزاد خواهد داشت. اختلال هاي بارز در عملکرد تيروييد در 2 تا 3 در صد بارداري ها ديده مي شوند اما موارد تحت باليني آن شايع‌ تر هستند و اغلب بدون تشخيص باقي مي‌ مانند. شيوع پرکاري تيروييد در دوران بارداري حدود 0.3 درصد بوده که در صورت عدم تشخيص و درمان مناسب به عوارض جدي و غير‌قابل جبران براي مادر و جنين منجر مي ‌‌شود. هدف اين مطالعه مروري، بررسي جنبه ‌هاي تشخيصي و درماني پرکاري تيروييد در دوران بارداري و شيردهي است.


قبل از توصيف بيماري‌هاي تيروئيد در بارداري بايد بدانيم كه گواتر همان بزرگ شدن غده تيروئيد است و در اين حالت تيروئيد مي‌تواند كم كار يا پركار باشد و يا كاركرد طبيعي داشته باشد.

كار غده تيروئيد توسط هورمون ديگري كه از مغز و از غده هيپوفيز ترشح مي‌شود، كنترل مي‌شود اما اين هورمون هيپوفيزي از نظر ساختار بسيار مشابه هورمون بتا اچ سي جي است كه در بارداري به وفور از جفت ترشح مي‌شود و در نتيجه تغييرات آزمايشگاهي هورمون تيروئيد در بارداري بسيار شبيه كسي است كه بيماري مخفي پركاري تيروئيد را دارد و بنابراين جهت تفسير آزمايشات تيروئيد يك خانم باردار نياز به يك فرد متخصص در اين زمينه است.

بيماري پركاري تيروئيد علل متفاوتي دارد؛ از اختلالات مربوط به مصرف يد (كه عامل پيش ساز اين هورمون است) گرفته تا بيماري‌هايي كه سيستم ايمني را درگير كرده و منجر به پركاري غده تيروئيد يا تيروتوكسيكوز مي‌شود.

به هر حال چنانچه خانمي قبل يا حين بارداري متوجه بيماري پركاري تيروئيد خود گردد بايد داروي مناسب كه به جنين آسيبي نرساند استفاده كند و تحت نظر يك متخصص داخلي يا فوق‌تخصص غدد درمان شود، زيرا در دوران بارداري كنترل دقيق اين بيماري به دليل تغييرات هورموني ناشي از بارداري بسيار مشكل است. از طرفي اين هورمون در رشد و نمو مغزي جنين موثر است و اختلال در كار كرد آن منجر به آسيب به جنين مي‌شود.

اين بيماري در 3 ماهه اول بارداري منجر به سقط و در ماه‌هاي بعدي باعث زايمان زودرس، اختلال در رشد جنين و فوت جنين مي‌شود.

درمان مناسب بيماري از بيشتر اين عوارض تا حدود زيادي جلوگيري مي‌كند، اما مادر و جنين در امنيت كامل نيستند و مادر تا پايان بارداري بايد تحت نظر و مراقبت كامل باشد.

پس از تولد جنين بايد از نظر ابتلا به كم‌كاري يا پركاري تيروئيد تحت بررسي آزمايشگاهي و در صورت لزوم سونوگرافي از گردن جهت بررسي سايز تيروئيد قرار گيرد.

از درمان‌هاي پركاري تيروئيد استفاده از يد راديواكتيو است كه اين درمان در حاملگي ممنوع بوده و كسي كه چنين درماني گرفته تا 6 ماه نمي‌تواند باردار شود.

حاملگي تاثيرات عمده اي بر تنظيم عملكرد تيروئيد زنان سالم و مبتلا به اختلالات تيروئيد دارد. اين اثرات بايد به خوبي شناخته، بدرستي ارزيابي و تفسير و بطور صحيح اداره شوند. در زناني كه در مناطقي با كمبود يد زندگي مي كنند، اغلب هيپوتيروكسينمي و تمايل به تشكيل گواتر در زمان حاملگي اتفاق مي افتد. اختلالات بارز كلينيكي در عملكرد غده تيروئيد احتمالاً شايع تر بوده و در 2 تا 3 درصد حاملگي ها اتفاق افتاده اما موارد تحت باليني اغلب بدون تشخيص باقي مي ماند.

تغييرات عملكرد تيروئيد مادر در زمان بارداري بعلت كمبود يد، پركاري يا كم كاري تيروئيد پي آمدهاي مهمي بر جنين /نوزاد خواهد داشت . حاملگي باعث افزايش سرعت متابوليسم پايه، جريان خون، ضربان قلب و بازده قلب گرديده و بسياري از علائم از جمله احساس خستگي و عدم تحمل به گرما، احتمال وجود پركاري تيروئيد را تداعي م ي كند. از ديگر تغييرات متابوليك و تسريع متابوليسم تي روكسين ناشي از hCG زمان حاملگي، تحريك غده تيروئيد توسط افزايش آنزيم هاي دآيوديناز جفتي است بطوريكه در خانم هاي باردار مبتلا به كم كاري تيروئيد ميزان نياز به هورمون تيروكسين اگزوژن تا 50 درصد افزايش پيدا مي كند. علل عمده تيروتوكسيكوز در زمان حاملگي بيماري گريوز و پركاري گذراي زما ن مي باشد.سير طبيعي بيماري گريوز (Gestational transient hyperthyroidism) حاملگي در زمان حاملگي تمايل به تشديد بيماري در سه ماه اول، بهبودي تدريجي آن در طي سه ماه دوم و سوم و مجدداً تشديد بيماري بعد از زايمان است . پركاري تيروئيد نوزاد و جنين مادري از جفت ايجاد شود . TSH مي تواند در اثر عبور آنتي بادي هاي تحريكي گيرنده تشخيص پركاري تيروئيد جنين مي تواند با توجه به تاكيكاردي، تسريع رشد استخواني و تاخير رشد داخل رحمي جنين حاصل شود . درمان پركاري تيروئيد در دوران بارداري نتيجه بخش است ولي بايد با دقت وآگاهي و تبحر كافي انجام شود.

تغييرات عملكرد تيروئيد در بارداري

بارداري طبيعي منجر به يكسري تغييرات فيزيولوژيك و هورموني مي شود كه بر عملكرد تيروئيد تأثير ميگذارند. بهمين دليل تفسير نتايج آزمايش تيروئيد يک خانم حامله بايد با دقت صورت پذيرد.

اندازه تيروئيد نيز در يك بارداري طبيعي، بخصوص در مناطقي كه ساكنين آن با كمبود يد روبرو هستند، ممكن است به انداره 10 تا 15 درصد بزرگ‌تر از حد طبيعي شود.  اما معمولأ اين بزرگي تيروئيد در معاينه بيمار واضح نيست ولي گاهي ممكن است بصورت گواتر در ناحيه جلوي گردن مشاهده شود.

ارتباط عملكرد تيروئيد مادر و جنين در دوران بارداري چگونه است؟

در طي سه ماه اول بارداري، جنين كاملأ وابسته به هورمونهاي تيروئيد مادر است كه از جفت عبور نموده و به جنين مي‌رسند. پس از پايان سه ماه اول بارداري غده تيروئيد جنين فعاليت خود را شروع نموده و هورمون تيروئيد توليد مي‌كند. از اين زمان تا پايان بارداري جنين براي توليد هورمون تيروئيد نياز به يد دراد كه بايد از طريق مادر به او برسد.

 نكات مهم:

در خانم‌هاي بارداري كه دچار بيماري كم كاري تيروئيد بوده و يا مقادير كافي يد دريافت نمي‌كنند، جنين آنها با خطر بروز بيماري كم كاري مادرزادي تيروئيد و اختلال در رشد مغز و دستگاه عصبي روبرو هستند.

 نياز خانم‌هاي باردار به يد بيشتر از افراد غير حامله و حدود 200 ميكرو گرم در روز است

 تغذيه مناسب با ميزان كافي يد كه مي تواند با مصرف انواع ماهيها، ميگو و ديگر آبزيان و همچنين مقدار توصيه شده نمك يددار تامين شود، ضامن سلامت جنين و مادر باردار است.

عوارض پرکاری تیرویید در دوران بارداري

- زایمان زودرس

- سقط خود بخود

- مرگ داخل رحمي جنین

- تولد نوزاد نارس

- تولد نوزاد با وزن کم

- نارسایی قلبی در مادر

- پره اکلامپسی (فشارخون بارداری و مسمومیت بارداری)

- بروز بيماري تيروئيد در جنين و نوزاد

- بیماری قلبی در جنين و نوزاد

 عوارض كم کاری تیرویید در دوران بارداري

- زایمان زودرس

- سقط (بخصوص در سه ماهه اول بارداري)

- جدا شدن زودرس جفت

- زجر جنین

- مرگ داخل رحمي جنین

- تولد نوزاد نارس

- تولد نوزاد با وزن کم

- پره اکلامپسی (فشارخون بارداری و مسمومیت بارداری)

- بروز بيماري تيروئيد در جنين و نوزاد

- افزایش میزان سزارین

- بروز اختلالات شناختی و عصبی در جنین

- خونریزی پس از زایمان

 درمان بموقع و مناسب بيماريهاي تيروئيدي در دوران بارداري، از بروز كليه عوارض پيشگيري مي نمايد  با انجام غربال گري بيماري كم كاري مادرزادي تيروئيد در روزهاي 3-5 تولد، از عقب ماندگي ذهني ناشي از اين بيماري پيشگيري نماييد. جهت انجام غربالگری می توانید به مرکزبهداشت شهرستان ( اورژانس سابق ) مراجعه نمایید 


نظرات بییندگان :