بند ناف دورگه و بانک خون بند ناف

بند ناف دورگه و بانک خون بند ناف

سلولهای بنیادی نگهداری شده در بانک خصوصی از یک عضو خانواده می تواند در صورت همسانی HLA(شاخصهای ژنتیکی سلول)برای دیگر اعضا خانواده و یا هر فرد دیگری مورد استفاده قرار گیرد ...

بانک خون بند ناف

بند ناف دورگه و بانک خون بند ناف


یافته های جدید دانشمندان علوم زیستی چشم انداز وسیعی از روش ها و امکانات جدید برای دستیابی به سلامت بیشتر و زندگی طولانی تر را فراروی بشر گشوده است.محققان بر این باورند که در قرن حاضر ;فناوری سلولهای پایه و روش های درمانی مبتنی برآن;تکنولوژی برتری است که کشورهای صاحب این فناوری جایگاه ویژه ای در دنیای فردا خواهند داشت.از این رو حجم وسیعی از تحقیقات دنیای امروز در جهت دستیابی هرچه بیشتر به قابلیت های سلول های بنیادی در درمان بیماری ها  وتمایز یافتن آنها به دیگر سلولهای مورد نیاز و در ادامه تولید اندام های حیاتی و دانش مهندسی بافت متمرکز شده است.درمان انواع سرطان نیز از دیگر کاربردهای سلولهای بنیادی است که امروزه توجه زیادی را به خود معطوف کرده است.از سوی دیگر می توان از سلولهای بنیادی انسانی بدون تغییر ژنتیکی ; برای ترمیم بافت های آسیب دیده استفاده نمود.هرچند که استفاده از سلولهای بنیادی در مراحل اولیه خود قرار دارد اما متخصصان معتقدند در آینده ای نه چندان دور;کاربردهای وسیعی در علم پزشکی خواهدداشت.سلولهای بنیادی از موضوعات روز علوم زیستی و پزشکی محسوب می شوند که با قابلیت رشد دائم و تمایز ;پتانسیل های بالقوه و بالفعل فراوانی را دارا هستند.
  سلول بنیادی(Stem Cell) چیست؟
 سلولهای بنیادی ابتدایی ترین سلولهای سازنده بدن هستند که در طول  دوره رشد جنینی پرورش یافته و تبدیل به سلولهای بالغ و خاصی می شوند که مسئول ساخت انواع بافتهای بدن می باشند. در واقع منشا کل اعضا و بافتهای بدن از جمله سلولهای عضله قلب ;سلولهای عصبی;گلبولهای قرمز خون;سلولهای سیستم ایمنی;سلولهای پوست و دیگر سلولهای بافتهای مختلف بدن سلولهای بنیادی می باشند. بعد از کامل شدن اعضا بدن سلولهای بنیادی مسئول ترمیم بافتهای آسیب دیده بوده که سلولهای جدید را جایگزین سلولهای پیر وفرسوده می کنند. در واقع سلولهای بنیادی نقش بسیار مهمی در سلامتی و بهبود افراد ایفا می کنند.
سلولهای بنیادی با حداقل دو مشخصه ذیل از سایر سلولها متمایز می شوند:
1.    توان خودسازی(self-renewing) که از ویژگی های مهم آن قدرت تکثیر نامحدود است.
2.    پرتوانی(pluri potency) که تحت شرایط مناسب این سلولها قادرند در محیط آزمایشگاهی و یا در موجود زنده انواع مختلفی از سلولها را به وجود آورند.
بنابراین هر سلولی که این دو ویژگی را داشته باشد سلول بنیادی یا Stem Cell خوانده می شود. این سلولها در بازسازی و ترمیم بافتهای مختلف بدن ناشی از آسیب و جراحت موثرندومی توانند دردرون بافتهای آسیب دیده ای که بخش عمده سلولهای آنها از بین رفته است پیوند شوند و جایگزین سلولهای آسیب دیده و موجب ترمیم آنها شوند.

سلولهای بنیادی را بر اساس ویژگی و منشا آنها به سه دسته تقسیم می کنند:
1.      سلول بنیادی جنینی (Embryonic Stem Cell) :این سلولها در مرحله بلاستوسیست که یکی از مراحل جنینی است گرفته می شوند و توانایی ساخت همه بافتها و اندامهای بدن یک فرد کامل را دارا هستند.
2.     سلول بنیادی بالغین(Adult Stem Cell): این سلولها همان طور که از نامشان مشخص است پس از تولد ازفرد گرفته می شوند. این سلولها را می توان از بافت مغز استخوان یک فرد سالم استخراج کرد.مغز استخوان;خون محیطی;مغز;نخاع;پالپ دندان;عروق خونی; ماهیچه اسکلتی;اپی تلیوم پوست;سیستم گوارشی;قرنیه;کبد و پانکراس از جمله بافتهای بزرگسالان هستند که واجد این نوع سلول بنیادی هستند.
3.     سلول بنیادی خون بندناف(Cord blood stem cell): خون بندناف خونی است که پس از تولد در بندناف و جفت باقی می ماند و همراه آن به دور انداخته می شود.این خون علاوه بر سلولهای بنیادی خونی منبعی غنی از سلولهای بنیادی خون ساز است.سلولهای بنیادی خونساز می توانند با جایگزین شدن در مغز استخوان فرد بیمار ;تامین کننده سلولهای خونی جدید باشند.ویژگی مهم سلولهای خونی بندناف عدم تکامل سلولهای خونی از جمله لنفوسیتهای آن است که در نتیجه احتمال رد پیوندهای انجام شده با این سلولها در مقایسه با پیوندهای مغز استخوان بسیار کمتر خواهد بود. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند که سلولهای بنیادی خونساز توانایی تمایز به سایر سلولها را نیز دارند که میتوانند افق جدیدی را برای درمان بیماری ها در آینده ای نه چندان دور ترسیم کنند.
خون بند ناف(Cord Blood) چیست؟
  خون بندناف که به عنوان خون جفتی شناخته شده است خونی است که در جنین در حال تکوین داخل رحم جریان دارد.پس از تولد نوزاد; خون باقیمانده در بند ناف و جفت که غنی از سلولهای بنیادی است بعنوان یک زباله بیولوژیک دور ریخته می شود. سلولهای بنیادی که از بندناف گرفته می شوند بسیار پرتوان و نامیرا هستند و همچنین در اثر تکثیرهای پی در پی دچار پیری نمی شوند;به طوری که با تزریق و یا جایگزینی آنها در مناطقی که بصورت جدی آسیب دیده اند می توانیم به بهبودی آن کمک نماییم.

بانک خون بند ناف در ایران
بدنبال کسب نتایج ارزشمند در درمان بیماریهای لاعلاج با استفاده از سلولهای بنیادی تشکیل بانکهای نگهداری خون بند ناف مورد توجه قرار گرفت بنحویکه امروزه بانکهای متعددی بصورت عمومی و اختصاصی جهت ذخیره سازی خون بند ناف در سراسر جهان راه اندازی شده است. در کشورمان نیز در سال 1384 به همت پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی بانک خون بندناف فعالیت خود را شروع نمود.
انواع بانک خون بندناف عبارتند از:
A. بانک خون عمومی(Public Cordblood Bank):
     در این بانک ; خانواده هایی که مایل باشند می توانند خون بندناف نوزاد خود را اهدا کنند تا برای فرد دیگری که نیاز به پیوند دارد مورد استفاده قرار گیرد. بدیهی است نمونه اهدا شده در مالکیت بانک خون بندناف عمومی بوده و ضمانتی وجود ندارد که فرد اهدا کننده در آینده خودش از آن استفاده کند.
B.بانک خانوادگی یا اختصاصی(Family or Privative Cordblood Bank):
در این بانک خون بندناف با حفظ هویت خانواده متقاضی برای آنان ذخیره سازی می شود تا خانواده بتوانند در صورت لزوم آن را در آینده برای خود و یا فرد دیگری که با نمونه سازگاری کافی داشته باشد مورد استفاده قرار دهد.در این بانک هر خانواده هزینه جمع آوری ونگهداری سالانه را پرداخت می کند.
Website:www.rsct.ir                                                                                Email:info@rsct.ir                                             



سوالات متداول
Ø     به چه خانواده هایی توصیه میشود نسبت به ذخیره سازی خون بندناف نوزاد خود اقدام نمایند؟
ما معتقدیم تمام والدینی که در آستانه تولد فرزند هستند باید نسبت به فرصتشان برای ذخیره سازی خون بندناف اطلاعات لازم را کسب نمایند تا در صورت تمایل از این فرصت که تنها در زمان زایمان در اختیار خانواده است استفاده کنند.بدیهی است خانواده هایی که سابقه بیماری خاصی از جمله بیماریهایی با منشا خونی را دارند و از شانس درمان با سلولهای بنیادی برخوردارند بیشتر مورد تاکید هستند.هر چند وجود بانک خون با ذخیره سلولی مناسب فرصت ارزشمندی است تا هر کسی نیاز به سلول دارد بتوانند از آن بهره مند شود.
Ø     نمونه ذخیره شده برای چند نوبت قابل استفاده است؟
یکی از معایب خون بندناف محدودیت سلولهای بنیادی آن می باشد بطور معمول هر 200 تا 500 میلیون سلول موجود در خون بندناف در یک کیسه فریز می شود و هر کیسه برای یک نوبت قابل پیوند می باشد طبیعی است اگر تعداد سلول استخراج شده بیش از این مقدار باشد فریز در دو یا چند کیسه انجام شده و به طبع آن برای چندین نوبت سلول قابل استفاده است.
Ø   چه کسانی می توانند از نمونه ذخیره شده برای پیوند استفاده کنند؟
سلولهای بنیادی نگهداری شده در بانک خصوصی از یک عضو خانواده می تواند در صورت همسانی HLA(شاخصهای ژنتیکی سلول)برای دیگر اعضا خانواده و یا هر فرد دیگری مورد استفاده قرار گیرد.خوشبختانه این سلولها در مقایسه با دیگر منابع سلولهای بنیادی یعنی مغز استخوان با همسانی کمتر HLA قابل پیوند بوده و شانس GVHD یا واکنش رد پیوند علیه  میزبان نیز کمتر است به این ترتیب دریافت سلولهای بنیادی از یک خویشاوند احتمال بقای پیوند را افزایش میدهد.
Ø     آیا خون بندناف در همه موارد قابل ذخیره سازی است؟
طبق استاندارد NETCORD  نمونه جمع آوری شده باید حداقل 50 سی سی بوده تعداد سلول آن حداقل 400 میلیون باشد همچنین درصد سلولهای زنده آن بالای 95% باشد. بنابراین اگر بنا به دلایل مختلف خون بندناف جمع آوری شده شرایط فوق را نداشته باشد قابل فریز نخواهد بود و لزوما این دلایل بمعنای مشکل مادر و یا نوزاد نیست و یک روند کاملا طبیعی محسوب میشود.
Ø     سلولهای بنیادی خون بندناف تا چند سال قابل نگهداری است؟
طبق استانداردهای بانک جهانی خون بندناف تا 20 سال نمونه ذخیره شده قابل نگهداری است هرچند از نظر علمی نمونه ای که در196- درجه سانتیگراد قرار دارد برای مدت نامحدودی حفظ می شود.
Ø     چه تعداد سلول برای پیوند مورد نیاز می باشد؟
به دلیل اینکه بیشترین کاربرد سلولهای بنیادی خون بندناف در درمان بیماریهای خونی می باشد بنابراین حداقل تعداد سلول مورد نیاز در این بیماریها 20*106  سلول به ازائ هر کیلوگرم وزن بدن می باشد یعنی یک کودک 20 کیلوگرمی حداقل 400 میلیون سلول برای درمان بیماری خونی نیاز دارد.
     چه انتخابهایی خانواده ها در خصوص خون بندناف پیش رو دارند؟
     می توانید هیچ کاری انجام نداده و آن را دور بریزید.
     می توانید آن را به بانک عمومی اهدا نمایید تا برای هر فردی که نیاز دارد استفاده شود.
می توانید با هماهنگی قبلی با عقد قرارداد و پرداخت هزینه که به مثابه حق بیمه تلقی می شود به عضویت بانک خون بندناف رویان درآیید در این صورت :
     در تاسیس یک بانک خون بندناف واتصال آن به شبکه جهانی و تامین سلولهای بنیادی مورد نیاز مشارکت نموده اید.
     نمونه ذخیره شده متعلق به شما بوده و در صورت نیاز در آینده می تواند مورد استفاده قرار دهید.
     در صورت تمایل نمونه می تواند برای نجات جان افراد دیگر توسط شما اهدا شود.

    
نظرات بییندگان :