اهمیت توجه به کودکان در سنین مختلف

اهمیت توجه به کودکان در سنین مختلف

همانطور كه قبلا گفتيم كودكان هنوز از نظر رشد ذهني قادر به فهم يكسري ارزش هاي اخلاقي مثل نيكي ، عدالت يا ايثار نيستند و اگر كار خوبي انجام مي دهند ، در آن سن و سال انگيزه هاي شان عمدتا ...

اهمیت توجه به کودکان در سنین مختلف

توجه به کودکان

كارشناس : خانم دكتر الهام سالاري

سایت کودکان ما به نقل از رادیو دری ایران :مهارت فرزند پروري را ابتدا براي والديني كه داراي فرزند زير 12 سال هستند شروع كرديم . در برنامه قبل صحبت مختصري درباره مفهوم تربيت فرزند كرديم و گفتيم كه بر خلاف تصور عامه تربيت فرزند صرفا به معناي تنبيه يا اصلاح اشتباهات كودك نيست بلكه بر عكس ، عمدتا به مفهوم ايجاد يك محيط مثبت ، سرشار از توجه و تشويق و آموزش به او به شيوه هاي سازنده است كه البته اين امر فقط در زمينه يك ارتباط مطلوب با كودك محقق مي شود .
همچنين در برنامه قبل گفتيم كه اصلا از نظر اصولي بايد تشويق هاي ما حداقل سه تا پنج برابر ميزان انتقاد و تنبيه هاي ما باشد و در حقيقت براي اينكه كودك از روي اشتياق و علاقه از ما حرف شنوي داشته باشد و ارزشها و قانون هاي ما را قبلا بپذيرد تا بتوانيم تربيتش كنيم ، بايد نزد او داراي اعتبار باشيم . همانطور كه قبلا گفتيم كودكان هنوز از نظر رشد ذهني قادر به فهم يكسري ارزش هاي اخلاقي مثل نيكي ، عدالت يا ايثار نيستند و اگر كار خوبي انجام مي دهند ، در آن سن و سال انگيزه هاي شان عمدتا انگيزه هاي بيروني است مثل كسب تائيد و توجه والدشان . يعني ما در مرحله بزرگسالي حتي اگر از رئيس مان خوشمان نيايد باز هم يكسري اصول اخلاقي را كه به آنها اعتقاد داريم در محيط كارمان رعايت مي كنيم يعني ممكن است رئيس مان را دوست نداشته باشيم اما به خاطر رعايت اصولي مثل نوع دوستي ، انصاف ، وجدان كاري با ارباب رجوع ها برخورد خوبي داشته باشيم اما در كودكان هنوز رشد اخلاقي در اين حد نيست و آنها صرفا براي خوشايند والدين شان كارهاي خوبي انجام مي دهند و براي همين هم ضروري است كه والد ، نزد كودكش جايگاه خاصي داشته باشد .
اگر تصور كنيم كه با هر محبت ، توجه يا اشتياق كودك ، يك امتياز در بانك عاطفه او پس انداز مي كنيم بايد حواسمان باشد كه با هر انتقاد يا تنبيه او سه تا امتياز از اين بانك بر مي داريم و بايد مراقب باشيم كه با انتقاد زياد يا تشويق كم در تربيت كودك ، امتيازاتمان را صفر يا منفي نكنيم چون بعدا براي تربيت او دچار چالش هاي جدي مي شويم .
يك نكته : در برخي از خانواده ها به دلايلي كه قبلا گفتيم ممكن است رابطه والد با كودك تخريب شده باشد و كودك دچار يكسري بدرفتاري ها باشد كه الان رفتارهاي منفي اش معمولا كانون توجه والد مي شود . بطوري كه وقتي صحبت از توجه و تشويق رفتارهاي مثبت و مطلوب كودك مي شود ممكن است هيچ رفتار مثبتي از كودك به ذهن والد نيايد اما ما بايد بدانيم كه اتفاقا در اين شرايط است كه خيلي مهمتر است كه ما توجه و تشويق بيشتري نسبت به كودك داشته باشيم تا اعتبار كافي كه براي تغيير دادن رفتارهاي منفي او و تشويق او براي رفتارهاي مثبت است را كسب كنيم .
نكته ديگري كه ممكن است به ذهن خيلي از پدر و مادرها برسد اين است كه ممكن است با خودشان بگويند منظور ما از توجه به كودك و تشويق او چيست ؟
كاملا واضح است كه والدين هميشه حواس شان به كودكان شان است يا به قولي كودكان كانون توجه والدين شان هستند . پس بايد چكار كنند. يا گاهي اوقات در بحث توجه و تشويق كودك بعضي از والدين مي گويند ما بقدري كادو و جايزه براي كودكان مان گرفته ايم كه وقتي مي خواهيم براي تشويق كردنش جايزه ديگري برايش بخريم هيچ چيزي به ذهن ما نمي رسد و كودك ما همه چيز دارد اما كودك مان بر خلاف اين همه توجه و تشويق و جايزه يا رفتارهاي مثبتی ندارد و يا براي هر كار مثبتي كه انجام مي دهد از ما باج مي خواهد و در غير اين صورت لجبازي مي كند . پس اشكال كار ما كجاست و ما چگونه بايد به كودك مان توجه كنيم يا او را تشويق كنيم كه موثر باشد ؟
ما بعنوان والد هميشه وقتي هوا سرد است حواس مان هست كه كودك مان لباس گرم بپوشد ، وقتي گرسنه اش هست حواسمان هست كه برايش غذا بپزيم . وقتي خوابش مي آيد حواس مان است كه يك جاي ساكت و مناسب برايش مهيا كنيم تا در آنجا بخوابد . اما اگر بخواهيم از نظر رواني به او توجه كنيم بايد حواس مان به چه چيزهايي باشد و چه كارهايي مي توانيم كنيم كه كودك مان هم متوجه توجه و علاقه قلبي ما شود وهم اینکه همكاري اش با انجام دستورات ما بيشتر شود ؟
يكي از موثرترين و ساده ترين اين روشها اين است كه ما يك زمان كافي و مناسب به كودك مان اختصاص دهيم . اكثر ما ممكن است مادران خانه داري باشيم كه تمام روز كنار كودك مان هستيم و با وجود اينكه دورادور هواي كودكان مان را داريم اما وقت مان بيشتر صرف كارهاي خانه يا كارهاي شخصي مي شود و كودك متوجه توجه ما نمي شود . بنابراين صرفا بودن در كنار كودك مهم نيست بلكه بايد سعي كنيم زمانهايي را حتي به اندازه يك تا دو دقيقه كاملا به كودك مان اختصاص دهيم . حالا چه وقت هايي بهتر است ؟ وقت هايي كه خود كودك مان مثلا براي گفتن يك چيزي ، پرسيدن سوالي ، نشان دادن چيزي به ما يا براي درخواست از ما براي شركت در بازي هايش پيش ما مي آيد . خيلي خوب است كه در اين وقت ها اگر مشغول كار مهمي نيستيم كارمان را رها كنيم و وقت مان را به كودكمان بدهيم و به حرفش گوش دهيم ، سوالش را جواب دهيم ، اگر چيزي را به ما نشان مي دهد به آن توجه كنيم يا اينكه در بازي ها و فعاليت هايش حضور مختصري داشته باشيم و اگر حتي كار خاص و مهمي داريم مي توانيم به او قول دهيم كه به محض تمام شدن كارمان سراغش مي رويم و حتما به قول مان عمل كنيم .
اصلا بهتر است ما به جاي بحث صرف زمان هاي طولاني اما با دفعات كمتر ، زمان هاي كوتاه تر اما با دفعات بيشتر را با كودك مان بگذارنيم ، روش ديگر توجه به كودك اين است كه خودمان شروع به صحبت با او كنيم . صحبت با كودك علاوه بر اينكه مهارت هاي كلامي و اجتماعي او را زياد مي كند اعتماد به نفس او را هم بالا مي برد و ارتباط مان را بهتر مي كند. 
اما بهتر است در مورد چه چيزهايي با كودك مان صحبت كنيم ؟
بهتر است اگر قرار است صحبت ما با هدف بهبود ارتباط با كودك و توجه به اوست در مورد چيزهاي مورد علاقه او حرف بزنيم . مثلا اگر كودك ما به فوتبال علاقه دارد در مورد آخرين اخبار فوتبال يا فوتباليست ها از او بپرسيم . اگر كودك ما اهل برنامه هاي كامپيوتري است در مورد آخرين نسخه هاي بازي يا پيشرفت هايي كه در بازي هايش داشته با او حرف بزنيم و البته وقتي كودك مان با ما حرف مي زند و پاسخ مي دهد با استفاده از تكنيك هايي كه قبلا در بحث مهارت گوش دادن يا مهارت هاي بياني گفتيم بايد به او نشان دهيم كه به حرفهايش علاقمند هستيم .
روش ديگري كه در توجه به كودك و بهبود اعتبار و رابطه ما ( بخصوص در مواردي كه رابطه ما بنا به دلايلي خوب نيست ) مي توانيم انجام دهيم ، انجام فعاليتهاي سر گرم كننده و تفريحي يا بازي با كودك است. البته بايد در اين بازي مشترك با كودك يكسري نکات را رعايت كنيم . يعني وقتي داريم با كودك مان بازي مي كنيم در ذهن مان نگه داريم كه عجالتا در اين بازي هدف از بازي ما آموزش نحوه بازي به كودك نيست و ما داريم به قصد بهبود ارتباط با او بازي مي كنيم . پس بهتر است در چنين مواقعي از سوال كردن يا دستور دادن به او خودداري كنيم . مثلا مرتب از او نپرسيم كه چرا توپ را آنطرف انداختي ؟ چرا دقت نمي كني ؟‌سرت را بالاتر بگير و .... . بازي با كودك مي تواند امتيازات ما را در بانك عاطفه او به ميزان قابل توجهي بالا ببرد .
ما در اين برنامه در مورد اهميت توجه مثبت به كودك براي ايجاد يك رابطه مطلوب با او صحبت كرديم و از روش هايي مثل اختصاص زمان هاي كوتاه اما مكرر به كودك ، صحبت با كودك در مورد مسائل مورد علاقه اش ، بازي با كودك و انجام فعاليت هاي تفريحي مشترك با او صحبت كرديم و گفتيم كه اين موارد اولين گام ها در جهت تربيت كودك مان است كه بايد قبل از اينكه بخواهيم رفتارهاي كودك مان را اصلاح كنيم ابتدا اين رابطه و توجه را به كودك بدهيم و اگر درست انجام نشود مراحل بعدي هم موفقيت آميز نخواهد بود . توصيه مي كنم اين هفته را به تمرين اين موارد كه گفته شد بپردازيم تا در جلسات و برنامه هاي بعد در مورد نحوه تشويق كودك صحبت بيشتري داشته باشيم .

نظرات بییندگان :